تعداد معادن، شاغلين و ارزش توليدات

در سال 1382 تعداد 3125 معدن در حال بهره برداري در سطح كشور وجود داشته‌كه از اين تعداد 201 معدن (4/6 درصد) در استان آذربايجان غربي واقع شده‌اند. كل شاغلين معادن در حال بهره برداري استان و كشور به ترتيب 1390 و 56553 نفر بوده كه متوسط اشتغالزايي هر معدن در استان و كشور به ترتيب 9/6 و 18 نفر مي‌باشد.  به عبارت ديگر متوسط  اشتغالزايي هر معدن فعال در سطح كشور 6/2 برابر معادن استان مي‌باشد. پايين بودن متوسط شاغلين معادن استان در مقايسه با كشور مي‌تواند ناشي از اندازه و مقياس معادن استان باشد.

ارزش توليدات معادن در حال بهره برداري استان و كشور به ترتيب 166529و 7854232 ميليون ريال بوده كه سهم ارزش توليدات، معادن استان 1/2 درصد از كل كشور مي‌باشد. توليد سرانه شاغلين معادن استان و كشور به ترتيب 120 و 139 ميليون ريال محاسبه گرديده است. اگرچه 4/6 درصد از معادن در حال بهره برداري كشور در استان آذربايجان غربي واقع شده‌‌اند ولي ارزش توليدات معادن استان 1/2 درصد از توليدات معادن كشور مي‌باشد. اين امر ناشي از  نوع مواد معدني است كه از معادن استان استحصال مي‌شود. ارزش افزوده سرانه هر فرد شاغل در معادن در حال بهره برداري استان و كشور به ترتيب 104 و 102 ميليون ريال و همچنين سرانه سرمايه گذاري معادن استان و كشور به ترتيب 42 و 15 ميليون ريال بوده است.

متوسط دستمزد پرداختي ساليانه در بخش معدن استان و كشور به ترتيب 13 و 23 ميليون ريال بوده كه بدين ترتيب متوسط دستمزد هر فرد شاغل در معادن كشور 8/1 برابر متوسط دستمزد هر فرد شاغل در بخش معدن استان مي‌باشد.

لازم به توضيح است از مجموع 201 معدن فعال در استان آذربايجان غربي، تعداد 107 معدن (53 درصد) مربوط به معادن غير از شن و ماسه و تعداد 94 معدن (47 درصد) مربوط به معادن شن و ماسه بوده كه تعداد معادن شن و ماسه در كشور 1161 معدن (37 درصد) و غير از شن و ماسه 1964 معدن (63 درصد) مي‌باشد.

جدول (1-11) شاخصهاي مهم معادن در حال بهره برداري استان و كشور در سال 1382

ماخذ: مركز آمار ايران، نتايج آمارگيري از معادن در حال بهره برداري كشور 1383

تحليل وضع فعاليت و نحوه مديريت معادن

از نظر وضع  فعاليت، از كل 212 معدن موجود در  استان،  تعداد 201 معدن  (95 درصد) در حال بهره برداري و يك معدن (5/0 درصد) در حال تجهيز و آماده سازي، يك معدن (5/0 درصد) در حال اكتشاف و 9 معدن (4درصد) تعطيل بوده‌اند.

از نظر وضع فعاليت معادن كشور مي‌توان گفت كه از مجموع 4165 معدن، 75 درصد در حال بهره برداري، 5/4 درصد در حال تجهيز و آماده سازي، 4/0 درصد در حال اكتشاف و 1/20 درصد تعطيل بوده‌اند.

از نظر نحوه مديريت معادن فعال استان مي‌توان گفت از مجموع 201 معدن در حال بهره برداري 167 معدن (83 درصد) خصوصي و 34 معدن (17 درصد) عمومي‌بوده‌اند. اين شاخصها براي معادن در حال بهره برداري كشور (3125 معدن)، به ترتيب 88 درصد و 12 درصد مي‌باشد.

جدول(2-11)وضع فعاليت و نحوه مديريت معادن استان و كشور در سال 1382

ماخذ: مركز آمار ايران، نتايج آمارگيري از معادن در حال بهره برداري كشور،1383

ساختار معادن استان

بررسي تركيب انواع مواد معدني معادن استان نشان مي‌دهد كه از مجموع 201 معدن فعال، تعداد 182 معدن (5/90 درصد) مربوط به استخراج سنگ و شن و ماسه، 6 معدن (3 درصد) مربوط به استخراج مواد معدني شيميايي، 7 معدن (5/3 درصد) مربوط به استخراج ساير انواع مواد معدني، 3 معدن (5/1 درصد) مربوط به استخراج نمك، 2 معدن (1 درصد) مربوط به استخراج سنگ هاي فلزي غير آهني و 1 معدن (5/0 درصد) مربوط به سنگ آهن بوده است.در ساختار معادن استان، فعاليت استخراج سنگ، شن و ماسه سهم بيشتري را در مقايسه با ساختار معادن كشور به خود اختصاص داده است بطوريكه در ساختار معادن استان سهم فعاليت مورد نظر 5/90 درصد و در كشور 84 درصد مي‌باشد.

جدول (3-11) تعداد معادن در حال بهره برداري استان و كشور بر حسب نوع فعاليت در سال 1382

مأخذ: مركز آمار ايران، نتايج آمارگيري از معادن در حال بهره برداري كشور، 1383

تحليل عملكرد مالي بخش معدن

مجموع سرمايه گذاري معادن استان در سال 1382 مبلغ 65679 ميليون ريال بوده كه نسبت به رقم مشابه سال قبل (16581 ميليون ريال) حدود 296 درصد رشد نشان مي‌دهد. بررسي تفصيلي سرمايه گذاري معادن استان نشان مي‌دهد كه ماشين آلات، ابزار و وسايل كار با دوام 68 درصد، توسعه و اكتشاف 13 درصد، راه اختصاصي 10 درصد، وسايل نقليه 6/3 درصد، ساختمان بدون زمين 3 درصد، لوازم و تجهيزات اداري 3/1 درصد، زمين 6/0 درصد و ساير موارد 03/0 درصد را به خود اختصاص داده اند.

براساس اطلاعات جدول زير، تركيب سرمايه گذاري در معادن استان بر حسب نوع اموال سرمايه اي تقريباً مشابه تركيب سرمايه گذاري در معادن كشور مي‌باشد بطوريكه بيشترين سهم سرمايه گذاري هم در معادن استان و هم در معادن كشور مربوط به ماشين آلات، ابزار و وسايل كار با دوام بوده و كمترين آن مربوط به نرم افزارهاي رايانه‌اي مي‌باشد.

جدول(4-11)سرمايه‌گذاري‌معادن‌استان‌وكشوربرحسب‌انواع‌اموال‌سرمايه‌اي در سال 1382 (ميليون ريال)

ماخذ: مركز آمار ايران، نتايج آمارگيري از معادن در حال بهره برداري كشور: 1383

اعتبار مصوب فصل صنعت ومعدن استان در سال 1384 مبلغ 114110  ميليون ريال بوده كه با عملكرد 72604 ميليون ريال ، نسبت به عملكرد سال قبل (14612 ميليون ريال) بالغ بر 397 درصد رشد نشان مي‌دهدلازم به توضیح است که در سال 1383برنامه کمکهای فنی و اعتباری به بخش خصوصی و تعاونی وجود نداشته است.همچنین به دلیل اینکه تفکیک اعتبار صنعت و معدن در1384 مقدور نبوده بنابراین عملکرد هر دو سال 1383 و 1384 بصورت  جمع ویکجا آورده شده­اند.

عملكرد مالي فصل صنعت و معدن در سال 1384 شامل برنامه های زير بوده است

تنگناها و نارسائیها

1- مشکلات بوجود آمده توسط اهالی محلی و ممانعت از اجرای پروژه های معدنی

2- بالا بودن قیمت دستگاهها و ماشین آلات معدنی و اجاره بهاء آن

3- عدم امکان رقابت با تولیدات معدنی سایر کشورها

4- سرمایه گذاری اندک دولت در پروژه های توسعه بویژه بخش معدن

5- فقدان مدیریت واحد بین دستگاههای اجرایی در خصوص استفاده بهینه از منابع طبیعی (ذخایر معدنی)

راهکارهای مترتب بر بخش

1- ایجاد ابزارهای حمایتی و تشویقی به منظور توسعه فعالیت های اکتشافی و بهره برداری از معادن استان بویژه معادن فلزی و افزایش تولیدات آنها.

2- توسعه فعالیتهای صنعتی و معدنی (فرآوری مواد معدنی فلزی و سنگهای تزئینی) و صنایع معدنی (سیمان- پودرهای صنعتی– شیمیایی– معدنی) و افزایش سهم بخش معدن در اقتصاد استان

• صفحات پیشنهادی

  • ساختار صنعتی استان
  • آمار مراکز تجاری استان
  • شهرک های صنعتی
  • طرح های در دست اجرا